“YEN─░ Y├ľK” DE─×─░┼×EN V─░ZYONUYLA 37 YA┼×INDA

Ge├žmi┼č d├Ânemlerde askeri darbe ├╝r├╝n├╝ oldu─ču ve ├╝niversiteler ├╝zerindeki yetki ve denetimi nedeniyle ele┼čtirilen Y├╝ksek├Â─čretim Kurulu, 37 y─▒l─▒ geride b─▒rak─▒rken “Yeni Y├ľK” imaj─▒yla son y─▒llarda bir├žok yap─▒sal de─či┼čikli─či hayata ge├žirdi.

Y├ľK, 12 Eyl├╝l 1980 askeri darbesi sonras─▒ kurulan Milli G├╝venlik Konseyi taraf─▒ndan haz─▒rlanarak 6 Kas─▒m 1981’de yay─▒mlanan 2547 say─▒l─▒ Y├╝ksek├Â─čretim Kanunu ile kuruldu.

T├╝rkiye’deki t├╝m y├╝ksek├Â─čretim kurumlar─▒n─▒ ├žat─▒s─▒ alt─▒nda toplayan Y├ľK, bug├╝n itibar─▒yla 128 devlet, 72 vak─▒f olmak ├╝zere 200 ├╝niversite, 5 vak─▒f meslek y├╝ksekokulu ile yakla┼č─▒k 7 milyon 610 bin 964 ├Â─črenci ve 158 bin 151 ├Â─čretim eleman─▒yla olduk├ža geni┼č bir kesim i├žin ├žal─▒┼čmalar ve koordinasyon g├Ârevi y├╝r├╝t├╝yor.

Y├ľK’e bug├╝ne kadar s─▒ras─▒yla Prof. Dr. ─░hsan Do─čramac─▒, Prof. Dr. Mehmet Sa─člam, Prof. Dr. Kemal G├╝r├╝z, Prof. Dr. Erdo─čan Tezi├ž, Prof. Dr. Yusuf Ziya ├ľzcan ile Prof. Dr. G├Âkhan ├çetinsaya ba┼čkanl─▒k etti.

Y├╝ksek├Â─čretim Kuruluna, 6 Kas─▒m 2014’te vekaleten, 11 Kas─▒m’da ise asaleten atanan Prof. Dr. Yekta Sara├ž ba┼čkanl─▒k yap─▒yor. Y├ľK Ba┼čkan─▒ Sara├ž, g├Âreve geldi─či g├╝nden itibaren “Yeni Y├ľK” felsefesiyle “eski Y├ľK imaj─▒n─▒” geride b─▒rakmak i├žin bir├žok yap─▒sal de─či┼čikli─če imza att─▒.

Y├ľK Ba┼čkan─▒ Sara├ž’─▒n g├Âreve gelmesiyle “Yeni Y├ľK”, ilk olarak baz─▒ yetkilerinin ├╝niversitelere devredilmesi uygulamas─▒ ile dikkatleri ├╝zerine ├žekti. Bu kapsamda Y├ľK, b├╝t├╝nleme s─▒navlar─▒n─▒n yap─▒lmas─▒, yaz ├Â─čretiminin a├ž─▒lmas─▒, pedagojik formasyon e─čitimi kontenjanlar─▒n─▒n belirlenmesi, ikinci ├Â─čretim ders saatlerinin belirlenmesi ve son olarak norm kadronun belirlenmesi konular─▒nda ├╝niversitelere yetki devri ile g├╝ndeme geldi.

“Y├╝ksek├Â─čretim Kalite Kurulu” kuruldu

Bu d├Ânemde y├╝ksek├Â─čretimde yap─▒sal de─či┼čiklikler i├žin ana projeler de hayata ge├žirildi. Bunlar─▒n en ├Ânemlileri aras─▒nda Y├ľK’ten tamamen ba─č─▒ms─▒z bir Y├╝ksek├Â─čretim Kalite Kurulunun kurulmas─▒ yer al─▒yor.

T├╝rkiye’de ba─č─▒ms─▒z bir Kalite Kurulunun bulunmamas─▒, onlarca y─▒ldan beri tart─▒┼č─▒l─▒yor ve bu durum Avrupa y├╝ksek├Â─čretim alan─▒nda T├╝rkiye i├žin b├╝y├╝k ele┼čtiri konusu olu┼čturuyordu.

2015 y─▒l─▒nda Y├ľK’ten ayr─▒, mali ve idari a├ž─▒dan ba─č─▒ms─▒z olarak kurulan Y├╝ksek├Â─čretim Kalite Kurulunca, her y─▒l 40-50 y├╝ksek├Â─čretim kurumunun d─▒┼č de─čerlendirmesinin yap─▒lmas─▒ planlan─▒yor.

Y├╝ksek├Â─čretimde ihtisasla┼čma iki koldan y├╝r├╝yor

Yeni Y├ľK, ayr─▒ca ├╝niversitelerin birbirinin kopyas─▒ olmamas─▒ ve belli alanlarda odakla┼čmas─▒, farkl─▒ de─čerler ├╝retebilmesi, b├Âlgelerine katk─▒ sa─člamas─▒, ara┼čt─▒rma kapasitesi y├╝ksek olanlar─▒n bu kapasitelerini art─▒rmas─▒ i├žin B├Âlgesel Kalk─▒nma Odakl─▒ Misyon Farkl─▒la┼čmas─▒ ve ─░htisasla┼čma Projesi’ni ba┼člatt─▒.

Y├ľK’├╝n ba┼člatt─▒─č─▒ giri┼čimle onlarca y─▒ld─▒r konu┼čulan “y├╝ksek├Â─čretimde ihtisasla┼čma” konusu, Temmuz 2017’de kanuni bir zemine kavu┼čtu. Bu proje, B├Âlgesel Kalk─▒nma Odakl─▒ ├ťniversiteler ve Ara┼čt─▒rma ├ťniversiteleri olmak ├╝zere iki koldan y├╝r├╝t├╝l├╝yor.

Y├ľK Burslar─▒

Y├╝ksek├Â─čretim Kurulunca, y├╝ksek├Â─čretim tarihinde ilk kez pek ├žok alanda burs programlar─▒ ba┼člat─▒ld─▒.

Bunlardan en dikkati ├žekeni Yeni Y├ľK’├╝n “Gelecek 10 y─▒l i├žin g├╝├žl├╝ nesiller yeti┼čtirme” slogan─▒ ile ba┼člatt─▒─č─▒ 100 ├Âncelikli alanda, her ├ža─čr─▒da 2 bin ki┼čiye doktora bursu verilen “100/2000 Doktora Burs Program─▒” oldu.

Ayr─▒ca, Yurtd─▒┼č─▒ Doktora Ara┼čt─▒rma Bursu (Y├ľK-YUDAB) da hayata ge├žirilen ├Ânemli burs projeleri aras─▒ndaki yerini ald─▒.

Y├ľK, ge├žen y─▒l biyoloji, fizik, kimya ve matematik programlar─▒na ilk ├╝├ž s─▒rada yerle┼čen ├Â─črenciler i├žin de ├╝st├╝n ba┼čar─▒ s─▒n─▒flar─▒ olu┼čturdu.

Y├ľK Temel Bilimler Programlar─▒ ├ťst├╝n Ba┼čar─▒ S─▒n─▒flar─▒nda (Y├ľK-TEBI╠çP) ├Âzel m├╝fredat ve hocalar taraf─▒ndan e─čitim g├Âren, ├╝lke i├žin ├Âzel bilim insanlar─▒ yeti┼čtiriliyor.

Ayr─▒ca Y├ľK ba┼čar─▒ burslar─▒ da veriyor. Bu kapsamda, yurt d─▒┼č─▒nda T├╝rkoloji b├Âl├╝mlerindeki ba┼čar─▒l─▒ ├Â─črencilere burs, yabanc─▒ ├Â─črencilere lisans, y├╝ksek lisans ve doktora bursu, yabanc─▒ dil e─čitimi bursu, ara┼čt─▒rma yapacak lisans├╝st├╝ ├Â─črenciler i├žin burs uygulamalar─▒ da dikkati ├žeken projeler oldu.

Y├ľK, ayr─▒ca T├╝rkiye’de ve hatta d├╝nyada daha ├Ânce uygulanmam─▒┼č olan bir yabanc─▒ ├Â─črenci burs program─▒ kurgulad─▒. Bu kapsamda, T├╝rkiye’de ├Â─črenim g├Ârmesi sa─članan ├Â─črenciler, ├╝lkelerine d├Ând├╝kten sonra kendi ├╝lkelerindeki devlet kurumlar─▒nda 5 y─▒l boyunca hizmet verecekler.

Avrupa’dan T├╝rk y├╝ksek├Â─čretimine ├╝├ž ba┼čl─▒kta tam not

Avrupa Y├╝ksek├Â─čretim Alan─▒ (Bologna S├╝reci) durum de─čerlendirmesi, bu y─▒l 24-25 May─▒s 2018’de Paris’te ger├žekle┼čtirilen Bakanlar Zirvesi’nde yap─▒ld─▒.

Bakanlar Zirvesi’nde yay─▒mlanan raporda, T├╝rkiye, “Yeterlilikler ├çer├ževesi”, “Avrupa Kredi Transfer Sistemi” ve “Diploma Eki” ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒ndaki ├╝├ž konuda da be┼č ├╝zerinden be┼č tam puan ald─▒.

Bu durumun T├╝rkiye’nin uluslararas─▒la┼čma yolunda son d├Ânemdeki en ├Ânemli ba┼čar─▒s─▒ oldu─ču de─čerlendirmesi yap─▒ld─▒.

Hedef odakl─▒ uluslararas─▒la┼čma: Y├ľK, uluslararas─▒la┼čma alan─▒nda hedef odakl─▒ bir planlama yapt─▒

─░lk defa “Y├╝ksek├Â─čretimde Uluslararas─▒la┼čma Strateji Belgesi” haz─▒rland─▒. Bu kapsamda ba┼člat─▒lan giri┼čimlerle yabanc─▒ uyruklu ├Â─črenci say─▒s─▒ 2014’te 48 bin 183 iken 2018’de bu say─▒ 123 bin 318’e ├ž─▒kt─▒.

T├╝rkiye’de 57 ├╝niversite, 16 ├╝lke ile toplam 207 ortak e─čitim-├Â─čretim protokol├╝ imzalad─▒. Y├╝ksek├Â─čretim alan─▒nda “1982’den Kas─▒m 2014 tarihine kadar” 32 y─▒lda 15 ├╝lke ile i┼č birli─či mutabakat zapt─▒ imzalan─▒rken, yakla┼č─▒k d├Ârt y─▒lda 31 ├╝lke ile Y├ľK Ba┼čkan─▒ ve ilgili ├╝lkenin Bakan─▒ d├╝zeyinde mutabakat zapt─▒ imzaland─▒.

├ťniversite- sanayi i┼čbirli─činde “sessiz devrim”

├ťniversite-sanayi i┼čbirli─čine y├Ânelik “sessiz devrim” tabiriyle d├╝zenlemeler de hayat ge├žirildi. Buna g├Âre, meslek y├╝ksekokullar─▒n─▒n organize sanayi b├Âlgelerinde a├ž─▒lmas─▒ ve i┼č yeri odakl─▒ e─čitimin te┼čvik edilmesi uygulamalar─▒ ba┼člat─▒ld─▒.

Ayr─▒ca bilimsel ara┼čt─▒rma projelerinde lisans├╝st├╝ ├Â─črencilerin bursiyer olarak desteklenmesi, ├╝niversitelerde sermaye ┼čirketi stat├╝s├╝nde Teknoloji Transfer Ofislerinin kurulmas─▒, Y├ľK-Aselsan Doktora Programlar─▒n─▒n (Aselsan akademi) ba┼člat─▒lmas─▒ konusunda d├╝zenlemeler yap─▒ld─▒.

YKS, Y├ľKD─░L kurguland─▒

Y├╝ksek├Â─čretimde yenilik├ži giri┼čimler, projeler ve d├╝zenlemeler de bu d├Ânemde ├žok g├╝ndeme geldi.

Bu kapsamda, ├╝niversiteye giri┼čte tek a┼čamal─▒ s─▒nav modeli Y├╝ksek├Â─čretim Kurumlar─▒ S─▒nav─▒ (YKS) kurguland─▒. Akademik Te┼čvik Sistemi, alan odakl─▒ kurgulanan Y├ľKD─░L S─▒nav─▒, Doktora Sonras─▒ Ara┼čt─▒rmac─▒ ─░stihdam─▒ (Post-doc), ├╝cretli ara┼čt─▒rma izni, emekli ├Â─čretim ├╝yelerinin s├Âzle┼čmeli olarak istihdam edilmesi, denklik ve tan─▒mada yeni geli┼čmeler, vak─▒f y├╝ksek├Â─čretim sisteminde d├╝zenlemeler, y├╝ksek├Â─čretimde engelsiz e─čitim ve eri┼čim ├žal─▒┼čmalar─▒, ilk kez verilen Y├ľK ├ťst├╝n Ba┼čar─▒ ├ľd├╝lleri, Y├╝ksek├Â─čretim E─čitim Programlar─▒ Dan─▒┼čma Kurulu ve Meslek Y├╝ksekokullar─▒ Koordinasyon Kurulunun kurulmas─▒, Ortado─ču’da Akademik Miras─▒ Koruma Projesi gibi ba┼čl─▒klarda politikalar geli┼čtirildi.

Y├ľK, art─▒k dijitalle┼čiyor

Yeni Y├ľK’te y├╝ksek├Â─čretimde yenilik├ži giri┼čimler projeler ve d├╝zenlemeler de hayata ge├žirildi.

Y├ľK’te dijital sistem ├žal─▒┼čmalar─▒ ve veri payla┼č─▒m─▒ ├╝zerine de ├žal─▒┼čmalar y├╝r├╝t├╝ld├╝. Y├ľK Atlas, Y├ľK Akademik, Ulusal Tez Merkezi, e-Devlet ├╝zerinden y├╝r├╝t├╝len i┼člemler, ├╝niversitelere e-Kay─▒t, Y├ľK Kariyer, Y├ľK mobil uygulamalar─▒ gibi hizmetler ba┼člat─▒ld─▒.

Kaynak: Anadolu Ajans─▒